در سال هزار و دويست و شصت از عيال او ، مير محمّد باقر تولّد مىشود . اوايل عمر ، مير محمّد باقر به‌طور معمولهء عموم تاجرزادگان آن‌وقت ، مشغول تحصيل علوم ادبى و فقه اصول مىگردد در مدرسه جدهء بزرگ ، و به سبب بودن چند فيلسوف و رياضىدان در آن مدرسه ، مخفيانه نزد آن‌ها هم تحصيل مىكند ؛ كاملا از تحصيلات مير محمّد باقر اطّلاعى ندارم ، زيرا سن مؤلف در زمان او [ در ايام ] طفوليت بود . [ در سال هزار و ] دويست و هشتاد كه مير محمّد حسين فوت شده است ، علاوه بر تجارت شخصى متكفل و وكيل كارهاى خريدوفروش چند كمپانى بزرگ مىشود . نظر به اينكه تجّار اروپايى تا آن تاريخ در اصفهان تجارتخانه مستقلى نداشتند ، اغلب كارهاى آن‌ها با او بوده است . قانون گمرك آن‌وقت نسبت به اجناس تجارتخانه فقط يك صدى پنج در سرحد بوده است كه مىداده‌اند و جنس آن‌ها در تمام خاك ايران جواز داشته است كه ديگر چيزى نمىپرداخته‌اند هرجا مىرفته است . ليكن تجّار داخله در گمرك سرحد يك فقره صدى دو و نيم مىداده‌اند ، از آنجا هم به هر شهرى مىرسيده است باز صدى دو و نيم ديگر مىداده‌اند حتى اگر پنج يا چهار شتر نقل و انتقال مىيافته است . از اين بابت تجّار داخله با خارجه نمىتوانسته‌اند رقابت كنند و ناچار مىشده‌اند با آن‌ها بست و بندى بگذارند و مال‌التجارهء خود را به اسم وكالت از آن‌ها وارد سازند . تا [ اينكه ] يكى از تجّار اصفهان ، تجّار كمپانى و لنديزى را تشويق مىكند به تأسيس تجارتخانه‌اى در اصفهان - در حدود هزار و دويست و نود - زيرا خارجىها تا آن زمان از سكونت در داخلهء مملكت پرهيز داشته‌اند و تجّار داخله از اين حيث فايده بسيارى مىبرده‌اند و تجّار داخله هم از اين راه و هم از اينكه تجّار خارجه از سكونت در داخلهء مملكت پرهيز داشته‌اند ، استفادهء